Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği (TDUB) Sermaye Piyasası Kanunu m. 76 uyarınca düzenlenen Statü uyarınca faaliyet gösteren bir kuruluştur. Birliği amacı Statü m. 6’da; “gayrimenkul piyasasının ve gayrimenkul değerleme faaliyetlerinin gelişmesini, Birlik üyelerinin dayanışma ve değerleme faaliyetlerinin gerektirdiği özen ve disiplin içinde çalışmalarını, üyelerin mesleki menfaatlerinin korunmasını, haksız rekabetin önlenmesini, mesleki konularda üyelerin aydınlatılmasını ve eğitilmesini sağlamak üzere Kanun ve bu Statü ile verilen görevleri yerine getirmektir” şeklinde ifade edilmiştir.
Birlik gayrimenkul değerleme faaliyetleri göstermesi bakımından gayrimenkul piyasası içerisinde önemi bir etkiye sahiptir. Bu nedenle birlik üyesi olarak faaliyet gösteren şahıs ve tüzel kişilerin faaliyetleri ilgili mevzuat uyarınca denetlenmektedir.
Disiplin ve İdari Para Cezaları
Birlik, Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Disiplin Yönetmeliği uyarınca kurallara uygun faaliyet yürütmeyen üyeleri hakkında disiplin cezası ile idari para cezası tesis edebilmektedir. İlgili Yönetmelikte uyarı, kınama, idari para cezası, birlik üyeliğinin askıya alınması ve birlik üyeliğinin iptal edilmesi şeklinde disiplin ve idari para cezaları belirlenmiştir.
Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Disiplin Yönetmeliğinin Resmi Gazetede Yayımlanmaması
Birlik, Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Disiplin Yönetmeliği uyarınca üyeleri hakkında disiplin ve idari pazara cezası işlemi tesis etmektedir. Ancak Birliğin disiplin ve idari para cezasına dayanak olan bu yönetmeliği Resmi Gazetede yayımlanmamış ve bu nedenle hukuki tartışmalara konu olmuştur. Kanaatimizce Birliğin ilgili disiplin yönetmeliği Resmi Gazetede yayımlanması gereken yönetmelikler arasında kabul edilmelidir.
Resmi Gazetede Yayımlanması Zorunlu Olan Yönetmelikler
3011 sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanacak Olan Yönetmelikler Hakkında Kanun m. 1; “Cumhurbaşkanlığı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin;1 a) İşbirliğine, yetki ve görev alanlarına ait hükümleri düzenleyen, b) Kamu personeline ait genel hükümleri kapsayan, c) Kamuyu ilgilendiren, Yönetmelikler Resmi Gazete’de yayımlanır..” hükmü ile Resmi Gazete’de yayımlanacak yönetmelikler düzenlenmiştir.
Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Disiplin Yönetmeliğinin Yürütmesinin Durdurulması
Yukarıda belirtildiği üzere, kanaatimizce Birliğin disiplin yönetmeliğinin Resmi Gazetede yayımlanması zorunludur. Nitekim idari yargıda görülen bir davada bu iddia tarafımızca ileri sürülmüş ve idare mahkemesince Danıştay’ın bir başka davada verdiği yürütmenin durdurulması kararı gereği üye şirkete tesis edilen idari para cezasının iptaline karar verilmiştir. Danıştay’ın Yönetmeliğin yürütmesinin durdurulması kararının gerekçesinde, Yönetmeliğin Resmi Gazete’de yayımlanması gereken yönetmeliklerden olduğunun kabul edildiği görülmektedir.
Danıştay’ın Yürütmenin Durdurulması Kararı
Danıştay 13. Dairesi’nin 02/07/2024 tarihli kararıyla; “Anayasa’nın 124. maddesinde Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabileceği, hangi yönetmeliklerin Resmî Gazete’de yayımlanacağının ise kanunda belirtileceği kurala bağlanmış ve bu amaçla çıkarılan 3011 sayılı Resmî Gazete’de Yayımlanacak Olan Yönetmelikler Hakkında Kanun’un 1. maddesinde ise, Cumhurbaşkanlığı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin; işbirliğine, yetki ve görev alanlarına ait hükümleri düzenleyen, kamu personeline ait genel hükümleri kapsayan ve kamuyu ilgilendiren yönetmeliklerinin Resmî Gazete’de yayımlanacağı ve bu maddenin uygulanması bakımından hangi yönetmelik ve tebliğlerin Resmî Gazete’de yayımlanacağı ile ilgili oluşabilecek tereddütleri gidermeye Cumhurbaşkanlığı’nın yetkili olduğu belirtilmiştir.
Bu kapsamda, dava konusu Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Disiplin Yönetmeliği’nin Resmî Gazete’de yayımlanmasının gerekli olup olmadığının açıklığa kavuşturulması için anılan Yönetmeliğin 3011 sayılı Kanun’un 1. maddesinde sayılan şartlardan herhangi birini karşılayıp karşılamadığının belirlenmesi gerekmektedir.
6362 sayılı Kanun’un 76. maddesinin dördüncü fıkrası ile Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Statüsü’nün 28. maddesine dayanılarak düzenlenen Yönetmeliğin, TDUB üyelerini kapsadığı ve üyeler hakkında uygulanacak disiplin cezalarına, disiplin cezası gerektiren fiillere, disiplin soruşturmasının yürütülmesi ve disiplin sicili oluşturulmasına, Disiplin Komitesinin oluşumu ve görevlerine, çalışma ve işleyişine ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla çıkarıldığı; Yönetmeliğin ikinci bölümünde TDUB Disiplin Komitesinin oluşumu ve görevlerine; üçüncü bölümünde TDUB üyelerine uygulanabilecek disiplin ve idari para cezalarına; dördüncü bölümünde disiplin soruşturmasının başlatılması, yürütülmesi ve sonuçlandırılması ile disiplin cezalarının kesinleşmesine ilişkin usul ve esaslara; beşinci bölümünde disiplin cezalarının üye siciline kaydına ilişkin esaslara; altıncı bölümünde ise Yönetmeliğin yürürlüğü ve yürütülmesine ilişkin düzenlemelere yer verildiği anlaşılmıştır.
Bu kapsamda Yönetmeliğin TDUB üyelerini kapsadığı ve üyeler hakkında uygulanacak disiplin cezalarına, disiplin cezası gerektiren fiillere, disiplin soruşturmasının yürütülmesi ve disiplin sicili oluşturulmasına, Disiplin Komitesinin oluşumu ve görevlerine, çalışma ve işleyişine ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla çıkarıldığı göz önünde bulundurulduğunda, TDUB üyelerinin kamu görevlisi niteliğinde olmadığı ve TDUB üyelerini kapsayan Yönetmeliğin belli bir grubu ilgilendirdiği, kamuyu ilgilendirmediği, dolayısıyla 3011 sayılı Kanun’un 1. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendindeki “kamu personeline ait genel hükümleri kapsayan” ve (c) bendindeki “kamuyu ilgilendiren” şartlarını taşımadığı açıktır.
3011 sayılı Kanun’un 1. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki “işbirliğine, yetki ve görev alanlarına ait hükümleri düzenleyen” şartını sağlayıp sağlamadığı yönünden yapılan değerlendirmede ise, Yönetmeliğin amacı, kapsamı ve aktarılan düzenlemeleri incelendiğinde TDUB tarafından, 6362 sayılı Kanun ile TDUB Statüsü ile kendisine verilen yetki çerçevesinde, görev alanına giren TDUB üyelerine disiplin cezası verilmesine ilişkin usul ve esasların düzenlendiği, tamamıyla kendi yetki ve görev alanına yönelik düzenleme yapıldığı, dolayısıyla 3011 sayılı Kanun’un 1. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında “işbirliğine, yetki ve görev alanlarına ait hükümleri düzenleyen” dava konusu Yönetmeliğin Resmî Gazete’de yayımlanması gerektiği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, Resmî Gazete’de yayımlanması gerekirken yayımlanmayan dava konusu Yönetmelik ile bu Yönetmeliğe dayanılarak tesis edilen davacının Birlik üyeliğinin iptal edilmesine ilişkin 10/01/2024 tarih ve 10 sayılı TDUB Yönetim Kurulu kararı ile anılan karara karşı yapılan itiraz üzerine alınan 12/02/2024 tarih ve 49509 sayılı Kurul işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı anlaşıldığından, uygulanmaları halinde giderilmesi güç zararların doğmasına yol açacağı sonucuna ulaşılmıştır.” gerekçesiyle Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Disiplin Yönetmeliği’nin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği görülmüştür.
Buna göre bu yönetmelik hükümleri uyarınca tesis edilen idari para cezalarına karşı idari yargıda dava açma yoluna başvurulması mümkündür.