657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda devlet memurlarının grev yasağı açıkça düzenlenmiştir. DMK m. 27’ye göre; “Devlet memurlarının greve karar vermeleri, grev tertiplemeleri, ilan etmeleri, bu yolda propaganda yapmaları yasaktır”. Yine DMK m. 26; “Devlet memurlarının kamu hizmetlerini aksatacak şekilde memurluktan kasıtlı olarak birlikte çekilmeleri veya görevlerine gelmemeleri veya görevlerine gelipte Devlet hizmetlerinin ve işlerinin yavaşlatılması veya aksatılması sonucunu doğuracak eylem ve hareketlerde bulunmaları yasaktır” hükmü ile devlet memurlarının işi yavaşlatma şeklindeki eylemleri de yasak kapsamındadır.
Yasal düzenleme bu yönde olmasına rağmen Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi Kanun’da yer alan düzenlemenin sendikal özgürlüğün kısıtlanması anlamına geleceği gerekçesiyle aksi yönde kararlar vermiştir.
AİHM Kaya ve Seyhan/Türkiye Davası’nda; sendika üyesi olan başvuranların sendika çağrısında uyarak bir günlük eyleme katılmışlar ve haklarında soruşturma yapılarak disiplin cezası verilmiştir. İç hukuk tüketilerek konu AİHM’e taşınmış ve AİHM başvuruya ilişkin yaptığı incelemede “…Oysa, her ne kadar şikâyet edilen bu ceza çok küçük olsa da, sendika üyelerini çıkarlarını korumak için meşru grev ya da eylem günlerine katılmaktan vazgeçirecek bir nitelik taşımaktadır…” gerekçesiyle uyarı şeklindeki disiplin cezasının “demokratik bir tolumda gerekli olmadığı sonucuna ulaşarak başvuruyu haklı bulmuştur.
Anayasa Mahkemesi de verdiği bir kararında; üyesi olduğu sendikanın çağrısına uyarak iki gün işe gelmeyen memur hakkında tesis edilen kınama disiplin cezasının, “…Tüm bunlara karşın verilen ceza hafif olsa da, başvurucu gibi sendikaya üye kişileri, çıkarlarını savunmak amacıyla yapılan meşru sendikal faaliyetlere veya eylem günlerine katılmaktan vazgeçirecek bir niteliğe sahiptir…” gerekçesiyle memur hakkında verilen disiplin cezasının “zorlayıcı bir toplumsal ihtiyaçtan kaynaklanmadığına” ve “demokratik bir toplumda gerekli olmadığına” hükmetmiştir (Başvuru Numarası: 2014/7668).
Sonuç olarak; her ne kadar Devlet Memurları Kanunu’nda devlet memurlarına grev ya da toplum eylem ve harekette bulunma yasağı düzenlenmekteyse de hem AİHM hem de AYM kararlarında bu düzenlemenin, Anayasa m. 51 tarafından korunan sendikal örgütlenme hakkının önüne geçecek bir biçimde kullanılmasının engellendiği görülmektedir.