Eşlerden biri adına kayıtlı taşınmaza ilişkin kredi ödemeleri devam ederken boşanma ve mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklı alacak talebiyle dava açılması mümkündür. Boşanma dava tarihi itibariyle eşler arasındaki mal rejimi sona ereceğinden dava tarihi itibariyle ödenen taksitlerin sayısı ve tutarının belirlenmesi gerekmektedir. Aynı şekilde boşanma dava tarihinden sonra ödenecek taksitlerin de sayısı ve toplam tutarının belirlenmesi gerekmektedir. Mal rejiminin sona ermesinden önce ödenen taksitler edinilmiş mal niteliğindedir. Başkaca bir kişisel maldan karşılanmamış ise elbette. Mal rejiminin sona ermesinden sonraki döneme isabet eden taksitler ise ödeyen eşin kişisel malı sayılacaktır.

Mal rejiminin tasfiyesi ve alacak talepli davalar niteliği itibariyle para alacağı talebini içermektedir. Bu sebeple Türk Medeni Kanununda yer alan diğer istisnalar dışında taşınmazın aynına ilişkin bir talepte bulunulamaz. Bu sebeple de kredi ile alınan taşınmazlarda mal rejiminin devamı süresince ödenen taksitler ile mal rejiminin sona ermesinden sonra ödenen taksitlerin miktarının belirlenmesi gerekmektedir. Yargıtay da ilke kararlarında kredili alınan taşınmazların hesaplamasının ne şekilde yapılacağını tespit etmiştir.

Yargıtay bir kararında “…Tasfiyeye konu malın, bedelinin tamamının ya da bir kısmının kredi ile karşılanması durumunda, kredi veren kuruluşa yapılan geri ödemelerin isabet ettiği dönemden, miktarından ve taksit sayısından hareketle mal rejiminin tasfiyesi sonucunda eşlerin alacak miktarları belirlenir. 4721 sayılı Kanun’un 202 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca edinilmiş mallara katılma rejiminin geçerli olduğu dönemde yapılan ödemelerde, eşler lehine değer artış payı ve/veya artık değere katılma alacağı hakları doğabilecektir. Kredi borcu ödemelerinin bir kısmının mal rejiminin devamı süresince, bir kısmının da daha sonraki tarihlerde yapılmasında, mal rejiminin geçerli olduğu dönemin sonrasında sarkan ödemeler, tasfiye konusu taşınmazın borcu kabul edilerek tasfiye gerçekleştirilir…

…Yukarıda açıklandığı gibi iki döneme yayılan kredi borcu ödeme tablosu mevcut olduğunda; öncelikle, mal rejiminin sona erdiği tarihte henüz vadesi gelmediği için ödenmemiş kredi borç miktarıın, toplam kredi borcuna oranı bulunur. Sonra bulunan bu kredi borç oranının, taşınmazın toplam satın alım bedeli karşısındaki oranına dönüşümü gerçekleştirilir. Tespit edilen bu oranın, taşınmazın tasfiye tarihindeki (karara en yakın) sürüm (rayiç) değeri ile çarpılmasıyla borç miktarı belirlenir. Bu ilke ve esaslara göre saptanan taşınmazın borç miktarı, tasfiye tarihindeki sürüm değerinden düşüldükten sonra kalan miktar, değer artış payı ve/veya artık değere katılma alacağı hesaplamasında göz önünde bulundurulur…

…Buna göre; öncelikle, tasfiyeye konu malın satın alma bedeli, bunun krediyle ve varsa kredi dışında eşlerin kendi imkanları ile karşıladıkları miktarlar ve oranları ile tasfiye (karara en yakın) tarihindeki sürüm (rayiç) değeri ayrı ayrı belirlenmelidir…

…Açıklamalar doğrultusunda hesaplama yapılabilmesi için, iddia ve savunma çerçevesinde, malın satın alınmasına ilişkin akit tablosuyla birlikte tapu/trafik kaydı, kredi sözleşmesi ve kredi borcu ödeme tablosu dahil finans kuruluş kayıtları, ihtiyaç duyulması halinde eşlerin malın alınmasında katkı olarak kullandıklarını ileri sürdükleri mal varlıklarına ilişkin sair belgeler bulundukları yerlerden getirtilerek uyuşmazlığın çözümünde göz önünde bulundurulmalıdır. Uyuşmazlığın çözümünde kullanılabilecek belirleme ve hesaplamaların yapılabilmesi için gerek görülürse konusunun uzmanı bilirkişi veya bilirkişilerden oluşan  kurulundan da yardım alınmalıdır.” şeklinde mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklı olarak kredi ile satın alınan taşınmazların nasıl hesaplanacağını göstermiştir. (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2023/531 Esas 2024/892 Karar 15/02/2024 Tarihli kararı)

Av. Ceren Özalp

Ankara Barosu

avcerenozalp@gmail.com

Yargıtay İçtihatlarına Göre Ev Kredisi Devam Ederken Tarafların Boşanması Halinde Evin Paylaşımı yazısı ilk önce Avukat İlker Urlu üzerinde ortaya çıktı.

Ölenin son yerleşim yeri adresinde bulunan Aile Mahkemesinde açılacak bir dava ile sağ kalan eş, mal rejiminin tasfiyesi ve alacak talebinde bulunabilir. Burada davacı sağ kalan eş, davalı ya da davalılar ise ölenin diğer mirasçıları olacaktır. Örneğin; Ayşe ile Ali evli olup müşterek 2 çocukları bulunmaktadır. Ali’nin adına kayıtlı evlilik birliği içerisinde edinilmiş 1 araba ile 1 ev vardır. Ali’nin ölmesi halinde, Ayşe müşterek çocuklara karşı 1 ev 1 arabadan kaynaklı olarak mal rejiminin tasfiyesi ve alacak talepli dava açabilecektir.

Evlilik birliği içerisinde edinilen 1 ev ve 1 arabanın Ayşe adına kayıtlı olması halinde ise müşterek çocuklar Ayşe’ye karşı mal rejiminin tasfiyesi ve alacak talepli dava açabilecektir.

Mirasçıların davaya dahil edilme zorunluluğu

Sağ kalan eşin mal rejiminden kaynaklı alacağı terekenin borcu sayılmaktadır. Bu sebeple tüm mirasçıların davaya dahil edilmesi gerekmektedir. Nitekim Yargıtay içtihatları bu yöndedir:

Yargıtay 8.H.D. 07.02.2017 tarih 2015/11118 E. 2017/1294 K. sayılı kararında;  “...davacı talebini terekeye karşı dolayısıyla miras bırakının mirasçılarına yönelttiğine göre dosya içerisinde yer alan mirasçılık belgesindeki mirasçılardan müşterek çocuk….in de davalı safhında yer alması gerekirken pasif dava ehliyeti tamamlanmadan davanın esasına girilerek kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır..’’ gerekçesiyle bütün mirasçıların davaya dahil edilmesi gerektiğine hükmetmiştir.

Sağ kalan eşin ortaklığın giderilmesi dava hakkı

Evlilik birliği içerisinde edinilen ve ölen adına kayıtlı olan taşınır, taşınmaz mallar ile banka hesaplarında bulunan para, bireysel emeklilik, hisse senetleri gibi edinilmiş mal niteliğine haiz malvarlığı değerleri üzerinden öncelikle sağ kalan eşin mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklı alacağı Aile Mahkemesinde açılacak dava ile hesaplanarak ölenin diğer mirasçılarından tahsil edilecektir. Sağ kalan eş, ölen eş adına kayıtlı malvarlığı değerleri üzerinden mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklı alacağını tahsil ettikten sonra miras hukuku hükümlerine göre Sulh Hukuk Mahkemesinde ortaklığın giderilmesi talepli dava ikame edebilecektir.

Mal rejiminin tasfiyesinde taşınmazın aynına ilişkin hak talep edilebilir mi?

Mal rejiminin tasfiyesi davaları niteliği gereği şahsi alacak hakkı doğurmakta olup mal rejimine konu taşınmazın aynına ilişkin talepte bulunulamaz. Ancak mal rejiminin ölüm ile sona ermesi ve sağ kalan eşin mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklı alacağının dava konusu olması halinde bu alacak hakkına istisna getirilerek aile konutu ve ev eşyası üzerinde ayni hak talebinde bulunulabileceği düzenlenmiştir. Buna göre;

1-Taraflar arasındaki mal rejimi ölüm ile sona ermelidir.

2-Ölüm ile sona eren mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimi olmalıdır.

3-Ayni hak talebinde bulunulacak olan aile konutu ve ev eşyası taraflar arasındaki mal rejiminin devamı süresince edinilmiş olmalıdır.

4-Ayni hakka konu taşınmazın aile konutu niteliğine haiz olması gerekmektedir.

5-Aile konutu ve ev eşyası ölen eşe ait olmalıdır.

6-Taraflar arasındaki mal rejiminin tasfiyesinde sağ kalan eşin alacak hakkı bulunmalıdır.

Koşullarının varlığı halinde sağ kalan eş mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklı alacak hakkı yerine aile konutu ve ev eşyası üzerinde mülkiyet, intifa veya oturma hakkı tanınmasını isteyebilir.

Av. Ceren Özalp

Ankara Barosu

avcerenozalp@gmail.com

Ölüm halinde mal rejiminin tasfiyesi ve sağ kalan eşin mal rejiminin sona ermesinden kaynaklı alacak hakları yazısı ilk önce Avukat İlker Urlu üzerinde ortaya çıktı.

Evlilik hukukunda eşler arasındaki mali ilişkilere dair düzenlemelerin bir kısmı Türk Medeni Kanunu’nun mal rejimine ilişkin bölümünde düzenlenmiştir. Buna göre evlilik akdinin gerçekleştirilmesi ile eşler arasındaki evlilik birliği kurulacağından mal rejiminin başlangıcı da bu tarih olacaktır.

Mal paylaşımında evlilik tarihi önemli midir?

Türk Medeni Kanunu’nda 01.01.2002 tarihinde yapılan düzenleme ile eşler arasında başkaca bir mal rejimi seçilmediği takdirde evlenme ile uygulanacak olan yasal mal rejiminin edinilmiş mallara katılma rejimi olacağı düzenlenmiştir. 01.01.2002 tarihinden önce evlenen çiftler arasında ise mal ayrılığı rejimi geçerliydi. Yasa koyucu 01.01.2002 tarihinde yasal mal rejiminde yapılan değişiklik ile 01.01.2002 tarihinden önce evli olup yeni mal rejiminin mevcut mal rejimi olarak uygulanmasını isteyen eşlere bir seferliğe mahsus olmak üzere seçimlik hak tanımıştır. Buna göre 01.01.2002 tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde eşler yeni bir mal rejimi belirleyebilecek veya evlilik tarihlerinin başından itibaren edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanmasını isteyebilecekti. Bu süre 01.01.2003 tarihi itibariyle dolmuştur.

01.01.2002 tarihinden önce evli olup 01.01.2003 tarihine kadar başkaca bir mal rejimi seçilmediği yahut edinilmiş mallara katılma rejiminin evliliğin başından itibaren uygulanmasının talep edilmediği durumlarda; evlilik tarihinden 01.01.2002 tarihine kadar mal ayrılığı, 01.01.2002 tarihinden mal rejiminin sona erdiği tarihe kadar ise edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanacaktır.

Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi Nedir?

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun eşler arasındaki mal rejimine ilişkin genel hükümleri başlıklı 202.maddesinde “Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Buna göre eşler başkaca bir mal rejimini seçmedikleri takdirde aralarındaki yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimi olarak belirlenecektir.

Edinilmiş mallara katılma rejimi ise edinilmiş mallar ile eşlerden her birinin kişisel mallarını kapsamaktadır (TMK md.218).

Edinilmiş mallar kanunda çalışma karşılığı olan edinimler, sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler, çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar, kişisel malların gelirleri, edinilmiş malların yerine geçen değerler olarak sınırlı şekilde sayılmıştır.

Mal paylaşımına konu olmayacak kişisel mallar nedir?

Kişisel mallar ise eşlerden yalnız birinin kullanımına yarayan eşya, mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde edilen malvarlığı değerleri, manevi tazminat alacakları ve kişisel mallar yerine geçen değerler olarak sınırlı şekilde sayılmıştır.

Mal rejimi ne zaman sona erer?

Eşler arasındaki mal rejimi başlangıcı evlenme tarihi olup sona ermesi ise eşlerden birinin ölümü veya başka bir mal rejiminin kabulü ile mümkündür. Görece daha az yaygın olan bir başka sona erme hali ise mahkemece evliliğin iptaline veya boşanmasına karar verilmesidir. Bu hallerde evliliğin iptali yahut boşanma talepli davanın açıldığı tarih taraflar arasındaki mal rejiminin sona erdiği tarihtir. Eşler mahkemeye başvurarak mal ayrılığına geçilmesine karar verilmesini talep etmişlerse aralarındaki mal rejimi yine bu davanın açıldığı tarih itibariyle sona ermiş olacaktır.

Eşlerden birinin boşanma talebiyle dava açması halinde boşanma dava tarihinde mal rejimi sona ereceğinden bu tarih itibariyle adına kayıtlı taşınır, taşınmaz malvarlıkları ile banka hesaplarında bulunan para vb gibi değerlerin niteliğine göre dava konusu edilmesi mümkündür.

Av. Ceren Özalp

Ankara Barosu

avcerenozalp@gmail.com

Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Olur? yazısı ilk önce Avukat İlker Urlu üzerinde ortaya çıktı.