Uyuşturucu Madde Kabul Etmek Suç Mudur? yazısı ilk önce Avukat İlker Urlu üzerinde ortaya çıktı.

Usule aykırı elde edilen delillere dayanılarak yargılama yapılabilir mi?

Hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delillerin yargılama kapsamında dikkate alınması mümkün değildir. Bu kapsamda hukuka uygun olmayan arama işlemi sonucunda ele geçen deliller hükme esas alınamayacaktır. Bu kural uyuşturucu ve uyarıcı madde ile ilgili suçlarda da uygulanmaktadır. Suçun yapısı gereği suç isnat edilebilmesi için uyuşturucu ve uyarıcı maddenin tespit edilmesi gerekmektedir. Bu nedenle işbu suç tipinde adli ve önleme araması ile sıklıkla karşılaşılmakta olup arama sonucunda elde edilen delilin hukuka ve usule uygun ele geçirilip geçirilmediği hüküm yönünden sıklıkla belirleyici olmaktadır.

Uyuşturucu suçlarında usule aykırı arama

Uyuşturucu ve uyarıcı madde ile ilgili suçlarda, uyuşturucu ve uyarıcı maddenin hukuka aykırı arama işlemi sonucunda ele geçirilmesi halinde hükme esas alınması mümkün değildir. Buna göre ele geçirilen uyuşturucu maddenin değerlendirme dışı tutulması halinde ise sanığın cezalandırılmasına yeterli delil bulunmaması nedeniyle sanığın beraatine karar verilmektedir. Yerleşik ve güncel Yargıtay içtihatlarında uyuşturucu madde ve suça konu başkaca eşyaların hukuka aykırı arama işlemi sonucunda ele geçirilmiş olması nedeniyle hukuka aykırı delil niteliğinde olduğuna bu nedenle delil olarak değerlendirilemeyeceğine ve hükme esas alınamayacağına karar vermiş olup bu itibarla birçok dosya kapsamında mahkûmiyete yeterli, her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil bulunmadığına karar vermiştir.

Usule aykırı aramalara ilişkin Yargıtay içtihatları

Yargıtay bir kararında; “… sanıklar hakkında kurulan hükümlerin “23/01/2015 tarihli ihbar ile sanık sanık …’nın … plakalı minibüs ile uyuşturucu madde nakledeceğinin iddia edilmesi üzerine, Denizli 1. Sulh Ceza Mahkemesinin 19/01/2015 tarih ve 2015/100 D.İş sayılı Önleme Arama kararına istinaden yapılan aramada suça konu uyuşturucu madde ile yakalandığı sabittir. Yüksek daire, sanık hakkında ihbar sonrası Önleme Arama kararına istinaden yapılan aramayı “hukuka aykırı”, ele geçen uyuşturucu maddeyi dolayısı ile delilleri “hukuka aykırı yöntemlerle elde edilmiş” olarak değerlendirmiş ve itiraza konu mahkumiyet kararlarının “Bozulmasına” karar vermiştir. Kolluk kuvvetlerine isimsiz ve imzasız olarak yapılan her ihbara ilişkin, ilgilisi hakkında adli soruşturmaya başlanılması ve adli arama kararı alınarak icra edilmesi öncelikle “kişilerin lekelenmeme hakkını” ihlal edecektir. İhbar ve şikayet hatlarına her gün çok sayıda kişi hakkında soyut iddialarla şikayetler yapıldığı bir vakıadır. … olayın, kolluk görevlilerince alınan ihbarda sanık …’ın Denizli ili otogarından temin ettiği uyarıcı hapları Bekilli ilçesine … N.. 136 plakalı beyaz renkli yolcu minibüsü ile götüreceğinin öğrenilmesi üzerine, kolluk görevlilerince oluşturulan uygulama noktasında durdurulan minibüste yakalanan sanığın, “önleme arama kararına istinaden” yapılan detaylı üst araması sonucu montunun iç cebinde, peçete torbası içerisinde gizlenmiş vaziyetteki beyaz poşette suça konu uyuşturucu maddelerin ele geçirilmesi şeklinde gerçekleştiği, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 18.09.2024 tarih, 2022/10-608 Esas ve 2024/253 Karar sayılı kararında ve benzer mahiyetteki birçok kararında belirtildiği üzere, alınan ihbar üzerine takip altında bulunan sanığın üzerinde arama yapılan olayda suçüstü halinin varlığından söz edilemeyeceği gibi önleme arama kararı ile de arama yapılamayacağı dikkate alındığında Dairemiz kararında bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşıldığından,…” gerekçesiyle suçüstü hali bulunmadığı ve önleme arama kararı ile de arama yapılamayacağından sanığın üzeri aranılarak ele geçirilen uyuşturucu maddenin hukuka aykırı delil olduğuna hükmetmiştir (Yargıtay 10. Ceza Dairesi 2025/5643 E., 2025/9266 K., sayılı ve 02/10/2025 tarihli karar).

Yargıtay verdiği bir başka kararında da; “… Somut olayda usulüne uygun alınmış bir arama kararı bulunuyor ise de; bu karara istinaden Cumhuriyet savcısı hazır bulunmaksızın kapalı yer olan iş yerinde yapılan arama sırasında hazirun bulundurulmadığı ve tutanakta bulundurmama nedeninin de gösterilmediği anlaşılmakla, aramanın 5271 sayılı CMK’nın 119/4. maddesine aykırı olduğu ve olay tarihinde usulsüz arama ile sanığın işyerinde ele geçirilen suça konu uyuşturucu maddelerin hukuka aykırı delil niteliğinde olup hükme esas alınamayacağı; hakkında kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan ayrı soruşturma yürütülen …’ta ele geçen uyuşturucu maddeyi …’e sattığına dair …’in soruşturma aşamasında müdafii olmaksızın alınan beyanı dışında delil bulunmadığı ve evinde ele geçen 1 paket kişisel kullanım sınırındaki suça konu uyuşturucu maddeyi kullanma amacı dışında, satma veya başkasına verme amacıyla bulundurduğuna ilişkin savunmasının aksine mahkûmiyetine yeterli, her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil bulunmadığı anlaşılan sanığın eyleminin 5237 sayılı TCK’nın 191. maddesinde belirtilen kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçunu oluşturduğu gözetilmeden uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan mahkûmiyet kararı verilmesi nedenleriyle, …” gerekçesiyle Savcının ya da hazirunun bulunmadığı aramada elde edilen delillerin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle hükme esas alınamayacağına karar vermiştir(Yargıtay 10. Ceza Dairesi 2025/5647 E., 2025/9753 K., sayılı ve 09/10/2025 tarihli karar).

Yargıtay bir başka kararında da; “… 5271 sayılı CMK’nın 119/4. maddesinde yer alan, “Cumhuriyet Savcısı hazır olmaksızın konut, işyeri veya diğer kapalı yerlerde arama yapabilmek için o yer ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi bulundurulur.” şeklindeki düzenlemenin aksine, Cumhuriyet savcısının yazılı arama emrine istinaden sanık …’in kullandığı depoda sanık olmaksızın tek kişinin hazır bulunması ile arama yapıldığı; arama yapılırken sanıklar hazır bulunmaksızın tek kişinin hazır bulundurulması suretiyle kapalı yer olan depoda yapılan aramanın CMK’nın 119/4. maddesine aykırı olduğu ve olay tarihinde usulsüz arama ile sanık …’in kiraladığı depoda ele geçirilen suça konu uyuşturucu maddeler ile makine ve cihazların hukuka aykırı delil niteliğinde olup hükme esas alınamayacağı, bu itibarla uyuşturucu madde imal etme suçunun oluşmadığı, ancak deponun dışında ele geçirilen uyuşturucu maddelerin hukuka uygun şekilde ele geçirildiği anlaşılmakla; değişen suç vasfına göre sanıkların eylemlerinin uyuşturucu madde ticareti yapma suçunu oluşturduğu ve bu uyuşturucu maddelerin miktarına bağlı olarak önem ve değeri ile oluşturduğu tehlikenin ağırlığı dikkate alınarak temel cezaların üst sınırdan ya da üst sınıra yakın belirlenmesi gerektiği gözetilmeden, sanıklar hakkında uyuşturucu madde imal etme suçundan mahkûmiyet hükmü kurulması nedeniyle,…” gerekçesiyle tek kişinin bulunduğu aramayı hukuka aykırı kabul etmiştir (Yargıtay 10. Ceza Dairesi 2025/5648 E., 2025/9754 K., sayılı ve 09/10/2025 tarihli karar).

Yargıtay bir başka kararında da; “… Olay öncesinde sanık …’in açık kimliği bilinmese de, plakası ve geçiş güzergahı belirlenen araç ile açık kimliği belirli olan …’ın yanındaki kişi ile uyuşturucu madde ticareti yaptığına ilişkin bilgiye istinaden yapılan soruşturmada araç içerisinde bulunan kişiler suç şüphesi altındadır. Buna göre sanıkların aracının kolluk görevlileri tarafından genel bir önleme uygulamasına istinaden değil, haklarındaki suç şüphesine istinaden yapılan özel bir takip üzerine durdurulmuş olması karşısında, somut suç şüphesi nedeniyle durdurulan araçta ve içinde bulunan şahıslar üzerinde arama yapılabilmesi için 5271 sayılı CMK’nın 116 vd. maddeleri uyarınca adli arama kararı alınması gerektiğinden, dava konusu olayda, adli arama kararı alınmaksızın, sanık …’in üzerinde önleme araması kararına istinaden yapılan arama sonucunda ele geçirilen uyuşturucu madde hukuka aykırı yöntemle elde edildiğinden, Anayasa’nın 38/6. ve CMK’nın 217/2, 289/1-i maddeleri uyarınca hükme esas alınamayacaktır…” gerekçesiyle adli arama kararın bulunmadan yapılan aramayı hukuka aykırı kabul etmiştir (Yargıtay 10. Ceza Dairesi 2025/5858 E., 2025/9284 K., sayılı ve 02/10/2025 tarihli karar).

Sonuç olarak, usule aykırı yapılan aramalarda elde edilen delillere dayanılarak kişiye ceza verilmesi mümkün değildir.

Uyuşturucu ve Uyarıcı Madde ile İlgili Suçlarda Hukuka Aykırı Aramaya İlişkin Yargıtay Uygulaması yazısı ilk önce Avukat İlker Urlu üzerinde ortaya çıktı.

Uyuşturucu Satın Alma Suçu yazısı ilk önce Avukat İlker Urlu üzerinde ortaya çıktı.

Uyuşturucu ve uyarıcı maddenin kullanımının yasaklanmasını amacı toplum sağlığı ve esenliğinin  korunmasıdır.  Yasal düzenleme ile uyuşturucu madde kullanan kimselerin topluma kazandırılması temel amaçlardan birisidir. Uyuşturucu madde kullanmanın önlenmesi yalnızca cezalandırma yoluyla mümkün değildir.

Uyuşturucu kullanımı ve rehabilitasyon

Uyuşturucu madde kullanan kimselerin topluma kazandırılması amacı bulunduğu da dikkate alındığında kanun koyucu tarafından diğer suçlarda olduğunun aksine işbu suç kapsamında önceliğin tedavi ve rehabilitasyon olduğu, kişiye yeniden topluma entegrasyon için bir şans verildiği görülmektedir. Bu nedenle uyuşturucu madde kullanma halinde ilk çözüm olarak ceza verilmesi yerine tedavi, rehabilitasyon seçeneği tercih edilmiş, bunun yanında etkin pişmanlık da güçlü bir şekilde düzenlenmiştir.

Esrarın hukuki niteliği nedir?

Kenevir bitkisinden elde edilen ve kullanımı oldukça yaygın olan “esrar” ceza hukuku bakımından Uyuşturucu ve uyarıcı maddeler kapsamındadır. Buna göre esrar kullanan veya kullanma amacı ile bulunduran kimse hakkında kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak başlıklı Türk Ceza Kanunu m. 191 hükmü uyarınca işlem ve yargılama yapılmaktadır.

Türk Ceza Kanunu kapsamında esrar

İlgili düzenleme uyarınca kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ancak bu suçtan soruşturma açılması halinde beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Bu durumda erteleme süresi zarfında şüpheli hakkında asgari bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu süre içerisinde hakkında denetimli serbestlik kararı verilen kişi tedaviye tabi tutulabilir veya yükümlülükler yüklenebilir. Kişi, kendisine yüklenen yükümlülüklere veya uygulanan tedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmesi veya tekrar suçu işlemesi halinde
hakkında kamu davası açılır. Erteleme süresi içerisinde kişinin aynı suçu tekrar işlemesi halinde ayrı bir soruşturma veya kovuşturma olmaz, ihlal nedeni sayılır ve tek dosya üzerinden devam eder. Denetim süresi içerisinde yükümlülüklere ve tedaviye uygun davranması ve suçu tekrar işlememesi halinde hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir ve dava açılmaz. İlgili suç kapsamında aksine düzenleme bulunmaması halinde kamu davasının ertelenmesine veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilir. Aynı maddenin 10.fıkrasında suçun okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların varsa çevre duvarı, telörgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe
içindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi hâlinde cezanın yarı oranında artırılacağı düzenlenmiştir.

Esrar kullanma suçunda etkin pişmanlık hükümleri uygulanır mı?

TCK m. 192 ile uyuşturucu madde ile ilgili suçlar kapsamında etkin pişmanlık düzenlenmiştir. Esrar kullanan birisi, resmi makamlar tarafından esrar kullandığı/bulundurduğu bilinmeden önce “bu maddeyi kimden, nerede ve ne zaman temin ettiğini merciine haber vererek suçluların yakalanmalarını veya uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçirilmesini kolaylaştırırsa” hakkında cezaya hükmolunmaz. Bunun yanında uyuşturucu kullandığı veya bulundurduğu resmi makamlar tarafından tespit edildikten sonra suçun meydana çıkmasına ve fail veya diğer suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım edilmesi halinde ceza, yardımın niteliğine göre dörtte birden yarısına kadarı indirilir. Bunun yanında esrar bulunduran veya kullanan kişi hakkında soruşturma açılmadan diğer bir anlatımla suç tespit edilmeden resmi makamlara veya sağlık kuruluşlarına başvurarak tedavi ettirilmesini isterse, cezaya hükmolunmaz. Bu durumda sağlık personeli ve kamu görevlilerinin suçu bildirim yükümlülüğü bulunmamaktadır. Buna göre bir kimse uyuşturucu madde nedeniyle hakkında herhangi bir cezai işlem olmaksızın hastane, tedavi merkezi ve benzeri yerlere başvurması halinde resmi makamlara cezai işlem için bildirilmesi söz konusu değildir.

Av. Deniz Sayın

Ankara Barou

avdenizsayinn@gmail.com

Esrar Kullanma Suçu yazısı ilk önce Avukat İlker Urlu üzerinde ortaya çıktı.